مقدمه
یکی ازموضوعاتی که امروزه تمامی کشورهای دنیا در خصوص سرمایه انسانی و کارکنان را درگیر خودکرده است ، همه گیری کنونی ویروسCOVID-19 می باشد.این بیماری نشان داده است که دارایی های دیجیتال چقدربرای اقتصاد ما مهم شده اند وچگونه مهارت های پایه وپیشرفته دیجیتال، اقتصاد وجوامع ما را حفظ می کنند.اگرچه درحال حاضرحدود85٪ ازشهروندان از اینترنت استفاده می کنند ، اما فقط 58٪ آنان قبل از بحران COVID-19 حداقل مهارت های اساسی دیجیتال را دارا بودند. بنابراین می توان گفت که صرفا داشتن اتصال به اینترنت برای اقتصاد دیجیتال و پیشرفت آن کافی نیست بلکه باید از مهارت های مناسب برای بهره گیری از جامعه دیجیتال استفاده شود.بهره گیری از مهارت-های دیجیتال یکی از مهارت های اساسی است که افراد را قادر می سازد در جامعه دیجیتال حضور داشته باشند و کالاها و خدمات دیجیتال را مصرف کنند . ضمن اینکه استفاده از این مهارت های پیشرفته ، نیروی کار را برای توسعه کالاها و خدمات دیجیتال جدید توانمند می کند .
سرمایه انسانی
طی بررسی و تحقیق موسسه DESI که در سال 2019 در اتحادیه اروپا انجام داده است ، در این تحقیق بُعد سرمایه انسانی را در دو زیر ابعاد “مهارت های کاربر اینترنت” و ” توسعه و مهارت های پیشرفته ” پوشش داده است . در مورد اول که از شاخص مهارت های دیجیتال کمیسیون اروپا استفاده می شود، براساس تعداد وپیچیدگی فعالیت های مربوط به استفاده ازدستگاه های دیجیتال واینترنت محاسبه شده است. مورددوم نیز شامل شاخص هایی درمورد متخصصانICT و فارغ التحصیلان ICT است. طبق آخرین داده ها ،کشور فنلاند در هر دو زیربخش سرمایه انسانی پیشتاز است و در عملکرد کلی کشورهای سوئد ، استونی و هلند در رتبه های بعدی قرار دارند. ایتالیا ، رومانی و بلغارستان پایین ترین رتبه را دارند. در مقایسه با سال گذشته ، بیشترین افزایش سرمایه انسانی در مالت (7 درصد) ، بلغارستان (5 درصد) و استونی (4 درصد) مشاهده شده است. طبق این بررسی عناوین برخی از چالش های کشورهای اروپایی در خصوص این دو زیر ابعاد سرمایه انسانی به شرح ذیل بیان شده است .
1- موانع دسترسی به اینترنت
اگرچه در حال حاضر 85٪ از شهروندان اروپایی از اینترنت استفاده می کنند اما برخی از موانع ، همچنان استفاده و بهره گیری از اینترنت را برای آنان مشکل کرده است . مهمترین دلایل عدم دسترسی به اینترنت در خانه برای کشورهای عضو اتحادیه اروپا در سال 2019 را می توان عدم نیاز یا علاقه (46٪) ، مهارت کافی (44٪)، هزینه تجهیزات (26٪) و هزینه های بالا (24٪) عنوان نمود .اثر بازدارندگی هر یک از این عوامل به طور قابل توجهی در توانایی میان کشورهای عضو متفاوت است. به عنوان مثال ، تنها 5٪ از خانوارهای کشور استونی بدون دسترسی به اینترنت ، هزینه ها را به عنوان یک مانع ذکر کردند ، اما این موضوع در کشور پرتغال 53٪ عنوان شده است . با توجه به نتایج بررسی ها می¬توان نتیجه گرفت که فقدان مهارت های مربوطه مهمترین عامل بازدارنده خانوارهای اروپایی از دسترسی به اینترنت درخانه است.
2- مهارت های دیجیتالی
درطول 4 سال گذشته ، سطح مهارت های دیجیتال با یک شیب ملایم ، روند روبه رشد درپیش گرفته است. این تغییرات به 58٪ ازافراد دارای حداقل مهارت های دیجیتالی اولیه،33٪بامهارت های دیجیتالی بالاتر و61٪ ازافرادحداقل مهارت های نرم افزاری ابتدایی رسیده است. این نکته حائز اهمیت است که شاخص های مهارت به شدت تحت تأثیر جنبه های اجتماعی – جمعیتی کشورها قرار دارند. به عنوان مثال ، 82٪ از افراد جوان (16-24) ، 85٪ از افراد با تحصیلات رسمی بالا ، 68٪ از افراد شاغل یا خود اشتغالی و 87٪ از دانش آموزان دارای حداقل مهارت های اولیه دیجیتال هستند و در مقابل فقط 35٪ از افراد 55-74 ساله و 30٪ بازنشستگان و افراد غیرفعال دارای مهارت های اساسی دیجیتال هستند. با توجه به اینکه این موضوع ، عامل آگاهی از مزایای احتمالی دیجیتالی شدن را محدود می کند ولی ممکن است یکی ازدلایل تعداد زیادی از خانواده های اروپایی باشد که هنوز هم ادعا می کنند در خانه به اینترنت دسترسی ندارند زیرا به آن نیازی ندارند.
3- مهارت های نرم افزاری
امروزه مهارت های نرم افزاری در حال تبدیل شدن به پیش شرط ورود به بسیاری از مشاغل می باشند . با نگاهی به مهارتهای کاربران اینترنت در زیر بعد DESI ، به نظر می رسد که 61٪ از مردم اروپا حداقل مهارت های نرم افزاری ابتدایی را دارا هستند ضمن اینکه بیشترین کمبود مهارت در بین نیروی کار فعال و همچنین در کل جمعیت ، استفاده از نرم افزارهای ایجاد محتوا است.
در کشورهای عضو اتحادیه اروپا مانند هلند ، فنلاند و انگلیس ، از هر چهار نفر سه نفر حداقل مهارت های نرم افزاری ابتدایی دارند (به ترتیب 80٪ ، 77٪ و 75٪). در مقابل ، فقط 31٪ بلغاری ها و 35٪ رومانیایی ها حداقل مهارت های ابتدایی نرم افزار را دارند. ضمن اینکه این شاخص به شدت تحت تأثیر جنبه های اجتماعی – جمعیتی است. به عنوان مثال ، 85٪ افراد جوان (16-24) ، 87٪ افراد دارای تحصیلات رسمی بالا ، 70٪ افراد شاغل یا خود اشتغالی و 91٪ دانش آموزان حداقل مهارت های نرم افزاری ابتدایی را دارند. با این وجود فقط 38٪ ازافراد 55-74 ساله و 32٪ بازنشستگان و افراد غیرفعال دارای مهارت های اساسی در این حوزه هستند.
4- متخصصان ICT
یکی از مهم ترین موضوعات این بررسی در بخش صورت گرفته است که نشان می دهد چه درصدی از افراد نیروی کار دراروپا با مهارت های متخصص ICT وجود دارد و در همان زمان سهم زنان متخصص ICT به چه میزان می باشد. ضمن اینکه یک شاخص جداگانه نیز در مورد فارغ التحصیلان ICT در نظر گرفته است.
در سال 2018 ، حدود 9.1 میلیون نفر به عنوان متخصص ICT در سراسر اتحادیه اروپا کار می کردند. بیشترین تعداد آنها در انگلیس و آلمان (هر دو 1.6 میلیون) و پس از آن فرانسه (1.1 میلیون نفر) گزارش شده است. در سال 2019 ، 20 درصد شرکت ها برای توسعه ، بهره برداری یا نگهداری سیستم ها یا برنامه های ICT از متخصصان ICT استفاده کردند. این نسبت برای شرکت های بزرگ 75 درصد و برای SME ها 19 درصد است. در همان زمان و در طول سال 2018 ، 57 درصد از شرکت هایی که متخصصین فاوا و یا کارآموزان این رشته را استخدام می¬کردند ، مشکلاتی از قبیل استخدام و بکارگیری نیروی کار متخصص عنوان داشتند . این چالش ها برای 64٪ شرکتهای بزرگ و 56٪ SME ها بوده که نبود و یا کمبود نیروی متخصص ICT را یکی از مشکلات و تجربه ای سخت عنوان نمودند.
آنچه مسلم است سهم اشتغال متخصصان ICT در شرکت ها به آرامی در حال پیشرفت است و این عدد در سال 2018به 3.9٪ از کل اشتغال درکشورهای اروپایی رسیده است که 5/83 درصد آن مرد بودند ( 5/7 درصد از سال 2008 بیشتر) . در مجارستان و چک از هر 10 متخصص فاوا 9 نفر مرد هستند این در حالی است که در بلغارستان و لیتوانی از هر چهار نفر متخصص ICT یک نفر زن می باشد .
امروزه مشهود است که بنگاه های اقتصادی بیشتر و بیشتر به پرسنل خود آموزش می دهند تا مهارت های ICT خود را توسعه و یا ارتقا دهند. در طول سال 2018 ، به طور کلی 24٪ از شرکت ها برای پرسنل خود آموزش ICT ارائه می دادند که این موضوع در سال 2019 رشدی قابل توجه داشته است. البته رهبران این حوزه کشورهایی چون فنلاند (37٪) و بلژیک (36٪) هستند. در مابقی کشورها مانند لهستان (13٪) ، لیتوانی (11٪) ، بلغارستان (10٪) و رومانی (6٪) ارائه چنین آموزشی بسیار کمتر می باشد . در این بررسی مشخص شده است که هر چه اندازه و قدرت شرکت بزرگتر باشد درصد ارئه آموزش به پرسنل نیز به همان مقدار بزرگ تر می باشد . درواقع 70٪ از شرکت های بزرگ اروپایی به طور فعال و مستمر به کارکنان خود آموزش ICT ارائه می کنند و این در حالی است که فقط 23٪ از شرکتهای کوچک و متوسط این کار را انجام می دهند .
هفته کد اتحادیه اروپا
اتحادیه اروپا در بخش توسعه و مهارت های پیشرفته سرمایه انسانی خود به صورت سالانه افراد باانگیزه برای یادگیری را در برنامه ای تحت عنوان EU Code Week با هدف نمایان کردن بیشتر مهارت برنامه نویسی در بین جوانان ، بزرگسالان و افراد مسن جمع می کند تا به آنها نشان دهد که با یادگیری این مهارت و کد نویسی چگونه می توانند ایده های خود را به واقعیت تبدیل نمایند .
EU Code Week یک جنبش مردمی است که توسط داوطلبان ، سفرا ، معلمان برجسته و علاقه مندان به کد نویسی در سراسر جهان اداره می شود و پشتیبانی آن بر عهده کمیسیون اروپا و وزارتخانه های آموزش در اتحادیه اروپا وکشورهای بالکان غربی می باشد. کمیسیون اروپا به عنوان بخشی از استراتژی بازار دیجیتال و از طریق ارائه برنامه های آموزش دیجیتال از هفته کد اتحادیه اروپا حمایت می کند. هفته کد اتحادیه اروپا همه موضوعات ، منابع رایگان ، برنامه های درسی آماده ، دوره های مقدماتی آنلاین و سایر مطالب را برای کمک به افراد و برنامه نویسان در زمینه کدگذاری و فناوری از طریق مربیان در اختیار شرکت کننده ها قرار می دهد. در نسخه 2019 که ثابت شد بزرگترین هفته کداتحادیه اروپا تا به حال بوده است ، در مجموع 4.2 میلیون شرکت کننده از 80 کشور جهان در بیش از 72000 فعالیت شرکت کردند. 47٪ از شرکت کنندگان هفته کد اتحادیه اروپا این سال را زنان تشکیل دادند . لوکزامبورگ با شرکت 56 درصدی رتبه اول در مشارکت زنان را کسب کرد و کشورهایی مانند لهستان ، دانمارک و مجارستان ، مردان بیش از 60٪ از کل شرکت کنندگان در فعالیت های هفته کد اتحادیه اروپا را تشکیل دادند.
با توجه به شرایط دشوار و غیر قابل پیش بینی در خصوص همه گیری COVID-19 ، بخش مهمی از EU Code Week 2020 به صورت آنلاین برگزار شد. معلمان ، دانش آموزان ، والدین ، کتابداران و سایر علاقه مندان به فناوری توانستند منابع ، نکات و بهترین روش ها را در وب سایت codeweek.eu پیدا کنند. آنها همچنین امکان شرکت در بیشتر رویدادهای شبکه آنلاین ، کارگاه ها و چالش های کدگذاری از راه دور را داشتند. ضمن اینکه هفته کد اتحادیه اروپا سال 2021 بین 9 تا 24 اکتبر برگزار می شود.