NFT توکن‌های غیرقابل‌معاوضه هستند.

آن‌ها به‌عنوان یک گواهی مالکیت دیجیتالی غیرتکراری برای هر نوع دارایی دیجیتالی صادر می‌شوند. در واقع NFT یک قرارداد هوشمند است که با استفاده از پلتفرم‌های اپن سورس (که هرکسی می‌تواند از سایت‌هایی مثل گیت‌هاب دانلود کند) تنظیم و برای ایمن‌سازی آن به‌صورت دیجیتالی استفاده می‌شود. پس از نوشتن، می‌توان آن را ذخیره یا به‌طور دائمی در قالب یک رمز (معمولاً به نام توکن ERC 721[1]) در یک شبکه بلاک‌چین مثل اتریوم منتشر کرد.

برخی از اشکال محبوب NFTها شامل gif ،Jpegs و فیلم و همین‌طور تویئت‌ها هستند. اما درواقع هر دارایی دیجیتالی باتوجه به خواست سازنده و طراح آن امکان تبدیل‌شدن به NFT را دارد. این در صورتی است که سازنده‌ی آن بخواهد یک دارایی منحصربه‌فرد داشته باشد. مثل مقالات ISI یا بلیت‌های کنسرت‌ها که متعلق به یک نفر و منحصربه‌فرد هستند.

چرا مردم حاضرند میلیون‌ها دلار را صرف خرید چیزی کنند که به‌راحتی می‌توانند از آن اسکرین شات بگیرند یا دانلود کنند؟

به‌این دلیل که NFT به خریدار اجازه می‌دهد کالای اصلی را که شامل احراز هویت منحصر به فرد خود است، داشته باشد؛ درنتیجه این احراز هویت مالکیت این اثر را اثبات می‌کند و توسط دیگران قابل‌استفاده نیست. در واقع ارزش معنوی اثر با اعتبار و هویت هنرمند گره خورده است و آنها می پذیرند که تنها یک واحد از اثر موردنظر به صورتNFT تولید کنند و به خریدار اهدا کنند.

[1]  توکن ERC-721 اصطلاحی برای توضیح توکن‌های غیر قابل معاوضه است. همانگونه که از اسم مشخص است این استاندارد، دستورالعملی برای ساخت NFT-ها روی بلاک‌چین اتریوم است. NFT-ها علاوه بر اتریوم، روی شبکه‌های نامتمرکز دیگری مانند ایاس (EOS) و نئو (NEO) نیز می‌تواند وجود داشته باشد. بااین‌حال این پلتفرم‌ها باید توانایی قراردادهای هوشمند و جعبه‌ای پر از ابزارهای NFT را داشته باشند. قراردادهای هوشمند در این مورد امکان وجود توضیحات همراه‌ با جزئیات مانند فراداده (متادیتا) را می‌دهد.

آیا NFT همان ارز دیجیتال است؟

قابلیت تعویض (fungible) امکان مبادله یک دارایی با دارایی‌های مشابه بدون از بین رفتن ارزش آن گفته می‌شود.

NFT مخفف عبارت Non-Fungible Token به معنی غیرقابل تعویض است. این برنامه با استفاده از سیستمی مشابه ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین ساخته‌شده است. اما NFT یک تفاوت اساسی با ارزهای دیجیتال دارد. برای درک بهتر این تعریف، به مثال زیر توجه کنید.

یک اسکنانس ۱۰ هزارتومانی ازنظر ارزش با یک اسکناس ۱۰ هزارتومانی دیگر برابر است. به همین خاطر وقتی اسکناس ۱۰ هزارتومانی از کسی قرض بگیرید، لازم نیست بعدها دقیقاً همان اسکناس را پس بدهید؛ چراکه نوع دیگر آن‌هم به همان اندازه ارزش دارد. به زبان ساده یعنی ۱۰ هزار تومان برابر با ۱۰ هزار تومان است. در ارزهای دیجیتال هم این تعریف پابرجاست. یک بیت کوین با یک بیت کوین دیگر کاملاً برابر است و ارزش یکسانی دارد. اما وقتی صحبت از توکن های غیرقابل تعویض به میان می‌آید این موضوع تغییر پیدا می‌کند. توکن های NFT با نمونه‌های مشابه ارزش متمایزی دارند. داشتن این ویژگی باعث شده است که NFT منحصربه‌فرد ساخته شود و به همین خاطر غیرقابل تعویض باشد، مثل دارایی‌های دنیای واقعی ما همچون سنگ‌های قیمتی، آثار هنری و کالاهای لوکس دیگر. درواقع یک NFT با NFT دیگر برابر نیست! فهمیدیم که توکن‌های قابل تعویض توکن‌هایی هستند که بجای هم قابل معامله‌اند و ارزش آنها ثابت می‌ماند. در مثال بالا بیت کوین، یک توکن قابل تعویض است زیرا صرف‌نظر از تاریخچه و مالکیت آن ارزش یکسانی دارد و در مقابل توکن‌های غیرقابل تعویض مثل NFT ارزش یکسانی ندارند!

تفاوت‌های زیادی بین توکن‌های قابل تعویض (Fungible)و غیرقابل تعویض (Non-fungible) وجود دارد. مرور مقایسه این دو توکن جدول زیر نشان داده شده است :

چرا NFT خریدار دارد؟

NFT ها می‌توانند یک سرمایه‌گذاری مالی، یک خرید احساسی، یک کالای کلکسیونی یا روشی برای خریدار باشند تا مانند یک هنرمند یا یک برند، ارتباط بیشتری با خالق NFT داشته باشد. این شبیه به چگونگی جمع‌آوری تمبرهای پستی، سکه‌های قدیمی یا کلکسیون پروانه‌ها توسط افراد است.

گاهی اوقات دلیل احساسی خرید NFT باهدف تجاری گره‌خورده است. طرفداران وفادار نایک ممکن است سعی کنند یکی از تنها چند هزار جفت کفش مدل Jordan را در هنگام سقوط سهام شرکت خریداری کنند. به همین ترتیب، اگر نایک تصمیم بگیرد مجموعه‌ای از  NFT25 یک gif swoosh نایک را کنار بگذارد، همان طرفداران سرسخت سعی می‌کنند یکی از آن‌ها را نیز هنگام افت قیمت خریداری کنند.

همچنین NFT  یک جنبه‌ی دیگر برای جامعه دارد. به‌عنوان مثال، برخی از هنرمندانی که از آثار هنری دیجیتال خود NFT ایجاد می‌کنند، به خریداران امکان دسترسی انحصاری به یک کانال خصوصی برای گفتگو می‌دهند که فقط خریداران NFT های آن هنرمند به آن دسترسی دارند، بنابراین این اتفاق باعث تشکیل یک باشگاه طرفداری انحصاری می‌شود

آیا NFT قانونی است؟

کد NFT یک دارایی با امضای دیجیتالی از طرف سازنده‌ی آن است که با کمک رمز در هر سرور، مرورگر یا سیستم‌عاملی احراز هویت را انجام می‌دهد و آن را به روشی غیرمتمرکز تأیید می‌کند. بنابراین در این فضا هیچ سازمانی مسئول میزبانی NFT نیست. برای مثال اگر یک NFT برای بلیت یک کنسرت ساخته شود لازم نیست آن بلیت از طریق پلتفرم‌های فروش بلیت مثل ایران کنسرت تأیید شود چراکه به‌سادگی امکان تأیید آن در شبکه بلاک چین فراهم است.

NFT چگونه کار می‌کند؟

NFT ها در یک شبکه بلاک چین ساخته‌شده‌اند که یک دفتر عمومی توزیع‌شده است و معاملات را ثبت می‌کند. این فرآیند پایه‌ی ساخت ارزهای دیجیتال است. البته NFT ها معمولاً در بلاک چین Ethereum طراحی می‌شوند.

NFT از اشیاء دیجیتال ساخته می‌شود که نامشهود است، مثل: GIF ها ، آثار هنری ، کلکسیون‌ها ، فیلم‌ها و موارد مهم ورزشی ، کاور های بازی ویدیویی ، موسیقی . به نوعی NFT ها مانند کالاهای لوکس هستند، اما در قالب فضای دیجیتال.

چطور توکن NFT بخریم؟

برخلاف ارزهای دیجیتال، توکن‌های NFT در صرافی‌های ارز دیجیتال عرضه نمی‌شوند. برای خریدوفروش NFT پنج بازار اصلی وجود دارد که واحد ارزش در همه‌ی آن‌ها بر اساس اتریوم است، از بازارهای خریدوفروش NFT می‌توان به زورا (Zora)، ریربل (Rarible)، سوپر ریر (SuperRare)، نیفتی گیتوی (Nify Gateway)، اوپن سی (OpenSea) اشاره کرد.

درواقع بازارها مثل eBay برای به مزایده گذاشتن دارایی‌های دیجیتالی عمل می‌کنند، جایی که افراد می‌توانند پیشنهادات خود را برای NFT ارائه دهند یا بسته به چگونگی تنظیم فرآیند فروش NFT را به‌طور کامل خریداری کنند. معمولاً NFT ها به تعداد محدود به حراج گذاشته می‌شوند یا ممکن است باقیمت تعیین‌شده و بدون محدودیت برای خرید مستقیم در بازارها قرار داده شوند.

گران‌ترین توکن غیر قابل معاوضه کدام است

با شناخته‌تر شدن NFTها، گران‌ترین NFT دنیا نیز هر روز تغییر می‌کند. این عنوان قبلا توسط یکی از توکن‌‎های مجموعه کریپتو پانک (CryptoPunk) به نام شماره 6965 تصاحب شده بود که قیمتی برابر ۸۰۰ اتر (با احتساب اتر به قیمت ۲۰۰۰ دلار قیمتی بیش از ۱٫۶ میلیون دلار) داشت. اما در ۸ اسفند99 یکی از آثار هنرمندی به نام مایک وینکلمن[1] با قیمت ۶٫۶ میلیون دلار به فروش رفت و رکورد گران‌ترین NFT را شکست .

[1] این هنرمند با نام هنری بیپل فعالیت می‌کند. اثر او از طریق فروشگاه آثار دیجیتال به نام Nifty Gateway به فروش رسید. این اثر در مورد انتخابات ۲۰۲۰ ریاست جمهوری امریکا بوده است.اثر شامل دو ویدئو می‌شود که یکی با احتمال پیروزی ترامپ کشیده شده و دیگری با احتمال پیروزی جو بایدن.

ویژگی‌ها و مزایای توکن‌های غیر قابل معاوضه

• کمیاب : ارزش توکن‌های غیر قابل معاوضه ناشی از کمیاب بودن آن‌ها است. اگرچه توسعه‌دهندگان NFT-ها هر اندازه بخواهند می‌توانند از این توکن‌ها بسازند؛ اما با محدود کردن تعداد آن‌ها، باعث افزایش نادر بودن آن‌ها می‌شوند.
• تقسیم نشدنی: اگرچه این امر قانون نیست ولی اغلب توکن‌های غیر قابل معاوضه به واحدهای کوچک‌تر تقسیم نمی‌شوند، یا کل یک اثر هنری دیجیتال را خریداری می‌کنید یا اصلا آن را نمی‌خرید.
• یکتایی: این مورد مهم‌ترین ویژگی یک NFT است. NFT-ها دارای زبانه‌ای (tab) از اطلاعات ثابت هستند که یکتا بودن آن‌ها را ثبت می‌کند. به این ویژگی به‌عنوان گواهی اصالت نگاه کنید.
• قابل انتقال: برخلاف توکن‌های قابل معاوضه قابل ترید، توکن‌های غیر قابل معاوضه در بازارهای خاصی خرید و فروش می‌شوند. بااین‌حال ارزش آن‌ها به منحصر‌به‌فرد بودنشان بستگی دارد.
• دارای اصالت :توکن‌های غیر قابل معاوضه مبتنی بر تکنولوژی بلاک‌چین هستند، بنابراین می‎‌توانید از اصالت NFT خود مطمئن شوید، زیرا ساخت چیزی جعلی در لجر تغییر ناپذیر نامتمرکز تقریبا محال است.
• حافظ حق مالکیت: این مورد هم به استفاده‌ی NFT از پلتفرم‌های نامتمرکز اشاره می‌کند که در آن هیچ مالکی داده‌ای را پس از ثبت نمی‌تواند تغییر دهد.

پروژه‌های برتر NFT

از آنجایی که فضای NFT به‌صورت نمایی در حال رشد است، محصولات و پروژه‌های مبتنی بر توکن‌های غیر قابل معاوضه نیز افزایش یافته‌اند. این محصولات از گیمینگ تا بازارها را شامل می‌شوند. در ادامه به ۵ پروژه برتر NFT اشاره شده است:

• اوپن سی (OpenSea) : بازار برتر آثار هنری و کلکسیونی NFT است. موارد موجود در این بازار (ENS دامین اتریوم)، حیوانات مجازی و قطعات زمین مجازی را شامل می‌شود. نکته قابل‌توجه این بازار، امکان خرید با رمزارزهای گوناگون مانند اتر و دای (DAI) است.
• Art : بازار آثار هنری توکن‌های غیر قابل معاوضه‌ی دیگری است که نه‌تنها NFT-های خود را در آنجا خرید و فروش می‌کنید، بلکه می‌توانید در آنجا توکن خود را نیز بسازید. این پلتفرم همچنین به خالقان آثار هنری این امکان را می‌دهد تا به‌آسانی ظاهر و رفتار آثارشان را تعریف کنند. این پلتفرم حتی به خریداران امکان خرید یا تغییر بخش یا لایه‌ای از اثر هنری را می‌دهد.
• CryptoKitties : کریپتوکیتیز ، بازی مجازی مبتنی بر بلاک‌چین است که امکان خرید، بزرگ کردن و ترید گربه‌های مجازی را به بازیکنان می‌دهد. این بازی شامل ترکیب گربه‌های مجازی و تولید نسل‌هایی است که از لحاظ کلکسیونی دارای قیمت باشند. کیتیز (گربه‌های این بازی) را می‌توان با اتر (توکن شبکه اتریوم) خرید. طبق تخمین‌های زده شده، این بازی دارای ۱٫۵ میلیون کاربر و بیش از ۴۰ میلیون دلار تراکنش در این پلتفرم هستند. بعضی از این گربه‌های مجازی بیش از ۳۰۰ هزار دلار به فروش رفته‌اند. میانگین قیمت این گربه‌های مجازی ۶۵٫۷۶ دلار است. هر چند که باید کارمزد شبکه اتریوم را نیز در هر بار خرید یا فروش در نظر گرفت.
• دامنه‌های اتریوم (ENS) – این پروژه‌ی سرور نام دامنه (Domain Name Server) در ۲۰۱۷ متولد شد. دامنه‌ی .ETH توکن‌های غیر قابل معاوضه‌ای هستند که از پروتکل ERC-721استفاده می‌کنند و در بازارهای NFT قابل معامله هستند.
• Decentraland ، یکی از پروژ‌ه‌ها‌ی برتر NFT است که روی جهان مجازی نامتمرکز تمرکز کرده است. در پروژه، مشارکت‌کنندگان می‌توانند زمینی مجازی بخرند یا بفروشند و هر «ساکن» این بازی دارای پاسپورت دیجیتال تشخیص هویت مخصوص است.

نتیجه گیری

توکن NFT یا توکن‌های غیرقابل تعویض، توکن‌هایی هستند که از فناوری بلاکچین برای ارتباط با یک دارایی دیجیتالی منحصربه‌فرد استفاده می‌کنند که قابل تعویض با نمونه‌ی مشابه نیستند. این توکن ها در صنایع مختلف گسترش‌یافته‌اند و با بخش‌های مختلفی همچون بازی‌ها و کالاهای دیجیتال در ارتباط هستند. گرچه فضای NFT نوظهور است اما با توجه به پیش‌بینی کارشناسان این توکن ها در آینده کاربرد بیشتری در بین مردم خواهند داشت. باید به این امر توجه کرد که فضای NFT هنوز نوپا است، به همین دلیل باید منتظر ظهور پلتفرم‌های جدید در کنار پروژه‌های فعلی NFT در آینده باشیم.  از حالا به بعد باید شاهد حرکت آرام NFT از بازی‌هایی مانند کریپتوکیتیز به نقاشی،  هویت دیجیتال و سایر موارد قابل استفاده باشیم. در حقیقت گستره‌ی کاربردهای آن تنها به تخیل جامعه‌ی ارزهای دیجیتال وتوسعه‌دهندگان بستگی دارد.